Para harcarken bütçe yapmayı anlıyoruz. Zaman harcarken de az çok hesap yapıyoruz. Ama veri harcarken çoğu zaman sınırsız davranıyoruz. Her uygulamaya konum, rehber, fotoğraf, mikrofon, davranış, satın alma ve ilgi alanı veriyoruz. Sonra da internet bizi fazla iyi tanıyınca şaşırıyoruz.
Kişisel veri bütçesi fikri basit: Her uygulama hayatınızdan ne kadar pay almayı gerçekten hak ediyor? Bir hava durumu uygulaması sürekli konum bilmek zorunda mı? Bir oyun rehberinize erişmeli mi? Bir alışveriş sitesi ödeme bilgilerinizi yıllarca saklamalı mı?
Veri de para gibi akar
Bir yerde küçük görünen izin, başka yerde büyük profile dönüşebilir. E-posta adresi, telefon numarası, cihaz kimliği, konum, alışveriş geçmişi ve tıklama davranışı birleştiğinde ortaya sizin dijital ekonomik gölgeniz çıkar. Bu gölge reklamı, öneriyi, fiyatı, dolandırıcılık riskini ve manipülasyonu etkileyebilir.
Bu yüzden veri bütçesi sadece gizlilik romantizmi değildir. Güç dengesi meselesidir. Bir servisin size faydası küçükse, sizden aldığı veri de küçük olmalı.
Uygulamalara puan verin
- Bu uygulama hayatımda gerçekten gerekli mi?
- İstediği izin yaptığı işle orantılı mı?
- Veriyi vermeden de çalışıyor mu?
- Hesabı silmek ve veriyi indirmek kolay mı?
- Aynı işi daha az veriyle yapan alternatif var mı?
Bu soruların cevabı zayıfsa bütçeyi kısın. İzni kapatın, hesabı silin, farklı servis kullanın veya en azından o uygulamayı daha az merkezi hale getirin.
Az veri daha iyi pazarlık demektir
Veri vermek bazen kaçınılmazdır. Ama sınırsız vermek zorunda değilsiniz. İyi bütçe, her şeyi kısmak değil; neye ne kadar verdiğinizi bilmek demektir.
Bugün telefonunuzdaki en çok izin isteyen beş uygulamaya bakın. Muhtemelen veri bütçenizin nereden delindiğini hemen göreceksiniz.